วิตามินซี หรือ กรดแอสคอร์บิก (Ascorbic Acid) คือหนึ่งในวิตามินที่ผู้คนทั่วโลกคุ้นเคยและเลือกใช้เพื่อดูแลสุขภาพมากที่สุด ด้วยคุณประโยชน์ที่หลากหลาย ตั้งแต่การเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่สำคัญ ไปจนถึงการมีบทบาทในการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันและการสร้างคอลลาเจน อย่างไรก็ตาม การรับประทานวิตามินซีนั้นมีข้อจำกัดในการดูดซึมที่หลายคนอาจยังไม่ทราบ นำไปสู่การพัฒนานวัตกรรมที่เรียกว่า “วิตามินซีไลโปโซม (Liposomal Vitamin C)” เพื่อก้าวข้ามข้อจำกัดเดิม และเพิ่มประโยชน์ของวิตามินซีสู่ร่างกายได้อย่างเต็มศักยภาพยิ่งขึ้น
เมื่อเรารับประทานวิตามินซีในรูปแบบเม็ดหรือผงทั่วไป ร่างกายจะดูดซึมผ่านโปรตีนตัวพาจำเพาะที่ลำไส้เล็กซึ่งมีชื่อว่า Sodium-dependent Vitamin C Transporter (SVCT1 และ SVCT2) ปัญหาคือ โปรตีนตัวพานี้มีจำนวนจำกัดและจะเกิดภาวะอิ่มตัว (saturation) เมื่อได้รับวิตามินซีในปริมาณสูง โดยเฉพาะเมื่อรับประทานครั้งละ 1,000 มิลลิกรัมขึ้นไป ทำให้ปริมาณของวิตามินซีที่ถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้จริงลดลงอย่างมาก วิตามินซีส่วนที่ดูดซึมไม่หมดจะตกค้างอยู่ในทางเดินอาหาร ก่อให้เกิดอาการข้างเคียงที่พบบ่อย เช่น ระคายเคืองกระเพาะอาหารและท้องเสียตามมาได้
ปัญหาของวิตามินซีรูปแบบทั่วไป
- ดูดซึมได้จำกัดเมื่อรับประทานในขนาดที่สูงขึ้น
- ก่อให้เกิดอาการข้างเคียง เช่น ระคายเคืองกระเพาะอาหารและท้องเสีย
- ถูกกำจัดออกจากร่างกายอย่างรวดเร็ว
ทำความรู้จัก Liposomal Vitamin C
Liposomal vitamin C คือ วิตามินซีในรูปแบบที่ถูกห่อหุ้มด้วย ไลโปโซม (Liposome) ซึ่งเป็นอนุภาคไขมันขนาดเล็กที่มีโครงสร้างคล้ายกับเยื่อหุ้มเซลล์ของมนุษย์ เทคโนโลยีนี้ถูกใช้ในวงการยาเพื่อนำส่งยาไปยังเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อนำมาใช้กับวิตามินซี ไลโปโซมจะทำหน้าที่เสมือน “ยานพาหนะ” ช่วยลดการสัมผัสกับกระเพาะอาหาร ทำให้วิตามินซีคงตัวและไม่ถูกทำลายก่อนจะถึงลำไส้เล็ก ลดการระคายเคืองทางเดินอาหารลง และช่วยให้ดูดซึมได้ดีขึ้น
กลไกการทำงานของ Liposomal vitamin C
กลไกการดูดซึมของ Liposomal vitamin C แตกต่างจากวิตามินซีทั่วไป ไลโปโซมสามารถหลอมรวมเข้ากับเยื่อหุ้มเซลล์ของลำไส้ได้โดยตรง และปลดปล่อยวิตามินซีเข้าสู่เซลล์และกระแสเลือด โดยไม่ต้องพึ่งพาโปรตีนตัวพา SVCT ที่อิ่มตัวได้ง่าย ร่างกายสามารถดูดซึมวิตามินซีในได้ดีกว่าเดิม

การศึกษา Liposomal Vitamin C ในมนุษย์
☆ งานวิจัยล่าสุดในปี 2024 พบว่าการรับประทานวิตามินซีไลโปโซมเพียง 500 มิลลิกรัม สามารถเพิ่มระดับวิตามินซีในพลาสมาและในเม็ดเลือดขาว (Leukocytes) ได้สูงกว่าและยาวนานกว่าการรับประทานวิตามินซีรูปแบบปกติในขนาดเดียวกันตลอดระยะเวลา 24 ชั่วโมง เมื่อระดับวิตามินซีในเลือดและในเซลล์ โดยเฉพาะเซลล์เม็ดเลือดขาวสูงขึ้น หมายถึงการสนับสนุนระบบภูมิคุ้มกัน การต้านอนุมูลอิสระ และการสร้างคอลลาเจนที่อาจมีประสิทธิภาพมากขึ้นตามไปด้วย


☆ อีกหนึ่งการศึกษาในอาสาสมัครสุขภาพดี โดยเทียบการรับประทาน Liposomal Vitamin C แบบผงขนาด 1,000 mg เปรียบเทียบกับวิตามินซีรูปแบบทั่วไป (์Non-liposomal Vitamin C) พบว่า Liposomal Vitamin C ทำให้ร่างกายมีระดับวิตามินซีในเลือดสูงกว่าแบบธรรมดาประมาณ 30% และหลังผ่านไป 24 ชั่วโมง ระดับวิตามินซียังสูงกว่าประมาณ 30% เช่นกัน บ่งชี้ว่า Liposomal Vitamin C คงอยู่กระแสเลือดได้นานกว่า

เปรียบเทียบวิตามินซีรูปแบบไลโปโซมอล (Liposomal Vitamin C) กับวิตามินซีรูปแบบปกติและรูปแบบบัฟเฟอร์ (Buffered Vitamin C)
| Vitamin C | Liposomal vitamin C | Buffered vitamin C | |
| ความแตกต่าง | วิตามินซีรูปแบบปกติ (Ascorbic acid) | เป็นวิตามินซีที่ถูกห่อหุ้มด้วยอนุภาคขนาดเล็กที่เรียกว่า “ไลโปโซม” (Liposome) ซึ่งมีโครงสร้างคล้ายกับเยื่อหุ้มเซลล์ของมนุษย์ | วิตามินซีที่อยู่ในรูปของเกลือแร่ (Mineral Ascorbates) เช่น Sodium Ascorbate, Calcium Ascorbate หรือ Magnesium Ascorbate |
| การดูดซึม | ดูดซึมได้จำกัด เนื่องจากต้องอาศัยโปรตีนตัวพาที่มีจำนวนจำกัด | มีการดูดซึมที่ดีกว่าวิตามินซีทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจากไลโปโซมจะช่วยนำพาวิตามินซีเข้าสู่เซลล์ได้โดยตรง | มีการดูดซึมที่ไม่แตกต่างจากวิตามินซีทั่วไป |
| ความระคายเคืองต่อกระเพาะอาหาร | วิตามินซีมีความเป็นกรด ทำให้ระคายเคืองต่อกระเพาะอาหาร | โครงสร้างของไลโปโซมจะช่วยลดการสัมผัสของวิตามินซีกับกระเพาะอาหารโดยตรง จึงช่วยลดการระคายเคืองและอาการไม่สบายท้องได้ | มีความเป็นกรดต่ำกว่า Ascorbic Acid จึงระคายเคืองทางเดินอาหารน้อยกว่าวิตามินซีรูปแบบปกติ |
| ข้อจำกัด | ดูดซึมได้จำกัด และระคายเคืองทางเดินอาหาร | มักมีราคาสูงกว่าวิตามินซีในรูปแบบอื่น ๆ เนื่องจากกระบวนการผลิตที่ซับซ้อน | เนื่องจากมีแร่ธาตุอื่น ๆ เช่น โซเดียม โพแทสเซียม หรือแมกนีเซียมผสมอยู่ด้วย ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับไตหรือความดันโลหิตสูงควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน |
Liposomal Vitamin C คือความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ที่ช่วยลดข้อจำกัดของวิตามินซีได้อย่างแท้จริง ด้วยการใช้เทคโนโลยีไลโปโซมเพื่อแก้ปัญหาการดูดซึมที่มีขีดจำกัดและลดผลข้างเคียงต่อทางเดินอาหาร ผลลัพธ์ที่พิสูจน์ได้จากงานวิจัยทางคลินิกทำให้วิตามินซีไลโปโซมเป็นทางเลือกยุคใหม่ที่น่าสนใจสำหรับผู้ที่ต้องการประโยชน์จากวิตามินซีอย่างเต็มที่และมีความปลอดภัย
เอกสารอ้างอิง
Carr AC. Do Liposomal Vitamin C Formulations Have Improved Bioavailability? A Scoping Review Identifying Future Research Directions. Basic Clinical Pharmacology & Toxicology. 2025 Jul;137(1):e70067. doi:10.1111/bcpt.70067.
Office of Dietary Supplements (ODS), National Institutes of Health (NIH). Vitamin C. Health Professional Fact Sheet. [Internet]. Bethesda (MD): NIH; [cited 2025 Aug 18]. Available from: https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminC-HealthProfessional/https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminC-HealthProfessional/
WBCIL. The bioavailability battle: How liposomal vitamin C outperforms conventional forms in clinical use. WBCIL blog [Internet]. [no author]; [no date specified; cited 2025 Aug 18]. Available from: https://www.wbcil.com/blog/the-bioavailability-battle-how-liposomal-vitamin-c-outperforms-conventional-forms-in-clinical-use/
Purpura M, Jäger R, Godavarthi A, Bhaskarachar D, Tinsley GM. Liposomal delivery enhances absorption of vitamin C into plasma and leukocytes: A double-blind, placebo-controlled, randomized trial. European Journal of Nutrition. 2024 Dec;63(8):3037-46.
Żmuda P, Khaidakov B, Krasowska M, Czapska K, Dobkowski M, Guzowski J, et al. Bioavailability of liposomal vitamin C in powder form: a randomized, double-blind, cross-over trial. Appl Sci. 2024;14(17):7718.
