Skip to content

สารอาหารไหน ถูกทุก…ข้อ

เมื่ออายุมากขึ้น “ข้อ” ที่เคยแข็งแรงก็เริ่มส่งเสียงเตือน ไม่ว่าจะเป็นเสียงลั่นกรอบแกรบยามลุกนั่ง ความรู้สึกข้อฝืดในตอนเช้า หรือแม้แต่ความเจ็บเล็ก ๆ ที่กลายเป็นเรื่องใหญ่ในชีวิตประจำวัน ถึงเวลาแล้วที่เราจะหันมาใส่ใจดูแล “ข้อ” เหล่านี้ให้มากขึ้น

บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักกับ 4 สารอาหารเด่นที่ “ถูกทุกข้อ” ทั้งในแง่การบำรุง ฟื้นฟู และเสริมการทำงานของข้ออย่างมีประสิทธิภาพ

Collagen Type II (คอลลาเจนไทป์ทู)

คอลลาเจนไทป์ทู (Collagen Type II) เป็นโปรตีนเส้นใยชนิดหนึ่งที่เป็นองค์ประกอบหลักของกระดูกอ่อนผิวข้อ ซึ่งทำหน้าที่เป็นเบาะรองรับแรงกระแทกและช่วยให้การเคลื่อนไหวของข้อต่อเป็นไปอย่างราบรื่น ในภาวะข้อเสื่อมหรือข้ออักเสบรูมาตอยด์ กระดูกอ่อนผิวข้อจะถูกทำลายลง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของอาการปวดข้อ ข้อติด และการเคลื่อนไหวที่จำกัด

คอลลาเจนไทป์ทูที่ไม่ผ่านการสลายโครงสร้าง หรือเรียกว่า “Undenatured Type II Collagen” สกัดจากกระดูกอ่อนอกไก่ด้วยกระบวนการที่ไม่ใช้ความร้อนหรือเอนไซม์ ทำให้ยังคงโครงสร้างโมเลกุลสามมิติของคอลลาเจนไทป์ทูตามธรรมชาติ และมีโครงสร้างใกล้เคียงกับคอลลาเจนในกระดูกอ่อนบริเวณข้อเข่า ทำงานโดยกระตุ้นเซลล์ภูมิคุ้มกันให้หลั่งสารที่มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ เช่น TGF-β และ IL-10 ทำให้ลดการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันที่ผิดปกติต่อคอลลาเจนในกระดูกอ่อน และยับยั้งเอนไซม์ที่ย่อยสลายกระดูกอ่อน

  • Undenatured Type II Collagen (UC-II) ใช้ในปริมาณ 40-60 มก./วัน ในขณะที่คอลลาเจนไฮโดรไลซ์ต้องรับประทานในปริมาณ 2,000-10,000 มก./วัน

Turmeric Extract (สารสกัดจากขมิ้นชัน)

สารออกฤทธิ์สำคัญในขมิ้นชันคือกลุ่มสารประกอบโพลีฟีนอลที่เรียกว่า เคอร์คูมินอยด์ (Curcuminoids) ซึ่งประกอบด้วย เคอร์คูมิน (Curcumin) เป็นหลัก เป็นสารที่ได้รับการศึกษาวิจัยอย่างกว้างขวางถึงคุณประโยชน์ต่อสุขภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการต้านการอักเสบและต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งมีผลดีต่อผู้ที่มีปัญหาข้อและกระดูก

  • ปกป้องเซลล์กระดูกอ่อน (Chondroprotective effects)
  • การยับยั้งการอักเสบ (Anti-inflammatory pathways)
  • Curcumin ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ COX-2 และ LOX ซึ่งเป็นเอนไซม์หลักในการสังเคราะห์พรอสตาแกลนดิน (prostaglandins) และลิวโคไตรอีน (leukotrienes) ซึ่งเป็นสารที่ทำให้เกิดการอักเสบ ปวด และบวมได้
  • ต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant activity) เนื่องจากอนุมูลอิสระมีส่วนสำคัญในการทำลายเซลล์กระดูกอ่อน (chondrocytes) และส่งเสริมการอักเสบในข้อ

มีการศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิภาพและความปลอดภัยของสารสกัดจากขมิ้นชัน กับยาไอบูโพรเฟน (ibuprofen) ในการรักษาผู้ป่วยที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อม  พบว่า สารสกัดขมิ้นชัน มีประสิทธิภาพไม่แตกต่างจากยาไอบูโพรเฟนในการลดอาการปวดข้อเข่าเสื่อม แต่มีผลข้างเคียงทางเดินอาหารน้อยกว่าอย่างมีนัยสำคัญ

Black Sesame Extract (สารสกัดงาดำ)

ต้นงาเป็นธัญพืชที่อุดมไปด้วยสารอาหารที่มีคุณค่ามากมาย เช่น โปรตีน ไขมันดี วิตามิน แร่ธาตุ โดยเฉพาะแคลเซียม แมกนีเซียม สังกะสี สารออกฤทธิ์หลักที่ได้รับความสนใจในสารสกัดงาดำคือ เซซามิน (Sesamin) ซึ่งมีคุณสมบัติอันเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพข้อและกระดูก ดังนี้

  • ต้านการอักเสบ (Anti-inflammatory effects) ยับยั้งการผลิตสารสื่ออักเสบ เช่น Prostaglandin E2 (PGE2) ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบและความเจ็บปวดในข้อ
  • ต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant effects)
  • ปกป้องเซลล์กระดูกอ่อน (Chondroprotective effects) มีงานวิจัยในหลอดทดลองและสัตว์ทดลองบางชิ้นที่ชี้ว่า sesamin อาจช่วยยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ทำลายกระดูกอ่อน (MMPs)
  • เป็นแหล่งของแคลเซียมและสังกะสี ซึ่งเป็นแร่ธาตุสำคัญต่อความแข็งแรงของกระดูก

Black Pepper Extract (สารสกัดจากพริกไทยดำ)

สารออกฤทธิ์สำคัญที่ทำให้พริกไทยดำมีรสชาติเผ็ดร้อนและคุณสมบัติทางยาคืออัลคาลอยด์ที่ชื่อว่า พิเพอรีน (Piperine) โดยงานวิจัยที่ศึกษาผลของพิเพอรีนต่อการดูดซึมและการเผาผลาญเคอร์คูมินในร่างกายทั้งในสัตว์ทดลองและอาสาสมัครมนุษย์ แสดงให้เห็นว่าพิเพอรีน 20 mg สามารถเพิ่มชีวปริมาณออกฤทธิ์ของเคอร์คูมินได้ถึง 20 เท่า ในมนุษย์ นอกจากนี้ยังมีกลไกอื่น ๆ ที่ช่วยดูแลกระดูกและข้อ ดังนี้

  • ต้านการอักเสบ (Anti-inflammatory effects) ยับยั้งการผลิต cytokines ที่ก่อการอักเสบ เช่น IL-1β, TNF-α, และ PGE2
  • ต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant effects)

เอกสารอ้างอิง

  1. Crowley DC, et al. (2009). “Safety and efficacy of undenatured type II collagen in the treatment of osteoarthritis of the knee: a clinical trial.” International Journal of Medical Sciences.
  2. Varsha Narayanan, Rajesh Gandhi. Understanding Collagen Supplements in Arthritis – Immunomodulation with Undenatured Collagen II Versus Cartilage Building with Hydrolysed Collagen II. Archives of Orthopedics and Rheumatology. 2019; 2(2): 04-11.
  3. Lugo JP, Saiyed ZM, Lane NE. Efficacy and safety of oral native type II collagen in knee osteoarthritis: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Arthritis Res Ther. 2016;18:55.
  4. Daily JW, Yang M, Park S. Efficacy of Turmeric Extracts and Curcumin for Alleviating the Symptoms of Joint Arthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials. J Med Food. 2016;19(8):717–729. doi:10.1089/jmf.2016.3705
  5. Kuptniratsaikul V, Dajpratham P, Taechaarpornkul W, Buntragulpoontawee M, Lukkanapichonchut P, Chootip C, et al. Efficacy and safety of Curcuma domestica extracts compared with ibuprofen in patients with knee osteoarthritis: a multicenter study. Clin Interv Aging. 2014;9:451–458. doi:10.2147/CIA.S58535
  6. Henrotin Y, Priem F, Mobasheri A. Curcumin: a new paradigm and therapeutic opportunity for the treatment of osteoarthritis: curcumin for osteoarthritis management. Springerplus. 2013;2(1):56.
  7. Kondo K, Shirakawa H, Honda M, Ueda H, Mori T, Kai T, et al. Sesame lignans and vitamin E supplementation in patients with knee osteoarthritis. J Sci Food Agric. 2016;96(4):1159–65.
  8. Khemawoot P, Siriarchavatana P, Srichairatanakool S, Rojanasthien S, Tantisira MH, Tantisira B. Sesame oil (Sesamum indicum L.) and its constituents, sesamin and sesamolin, reduced the impact of interleukin-1β on human chondrocytes and inhibited the expression of matrix metalloproteinases. Biol Pharm Bull. 2017;40(3):414–21.
  9. Wan YZ, Wang YL, Wang J, Zhang PP, Zhang C, Guan XY. Sesamin alleviates inflammation and cartilage degradation in a rat model of osteoarthritis by inhibiting NF-κB and MAPKs signaling. Int Immunopharmacol. 2015;24(2):419–25.
  10. Shoba G, Joy D, Joseph T, Majeed M, Rajendran R, Srinivas PS. Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med. 1998;64(4):353–6. doi:10.1055/s-2006-957450.
  11.  Mhaske DK, Nandgude TD, Bhusari KP. Piperine: A promising bioenhancer for pharmaceuticals and nutraceuticals. J Drug Deliv Ther. 2018;8(6):162–7. doi:10.22270/jddt.v8i6.2035.
  12. Bang JS, Oh DH, Choi HM, Sur BJ, Lim SJ, Kim JY, et al. Anti-inflammatory and antiarthritic effects of piperine in human interleukin 1β-stimulated fibroblast-like synoviocytes and in rat arthritis models. Arthritis Res Ther. 2009;11(2):R49. doi:10.1186/ar2662.